Daha önce bu başlık altında annemin hastalığı ile alakalı bilgiler vereceğimden bahsetmiştim. Yineleyerek diyorum ki buradaki maksadım, bizim gibi bu durumla yüzleşmek zorunda kalan insanları fikir sahibi yapmak.

Trakeostomi Nedir?

Bir çoğumuzun belkide ilk defa duyduğu bu kelime aslında görünce hee adı bu muymuş diyeceği ufak ama önemli bir cerrahi müdahaledir. Aslında daha ve anlaşılır şekilde tanımıysa boğazda solunum için açılan delik.   Bu işleme trakelektomi de denilebilmektedir.

Peki trakeostomi hangi durumlarda açılır?

Farklı farklı tıbbi nedenlerden dolayı bu cerrahi işleme baş vurulmaktadır. Bunların en başında gelen ve vakit kaybedilmeden yapılması gereken solunum yolunun tıkanması ve hastanın doğal yolla nefes alamama durumudur. Örneğin soluk borusunu bir cismin tıkaması durumu gibi. Yada her hangi bir cisim nefes yolunu tıkamamasına rağmen, hasta kendi başına nefes alamadığında da bu işlem uygulanır. Bir haftadan uzun süre solunuma bağlı olan hastalar ve uzun süreli yoğun bakım hastalarında da sıklıkla uygulanan bir işlemdir.

Trakeostominin ağızdan indirilen solunum hortumundan farkı nedir?

Hasta kendi başına nefes alamadığı için solunum cihazına bağlandığı dönemde, ilk olarak hastanın nefes yoluna ağızdan solun hortumu indirilir. Hastanın bu şekilde ciğerlerinde solunum yapması sağlanır. Ancak ağızdan indirilen bu hortumdan dolayı, ağız sürekli açık kalacağından enfeksiyon riski çok fazla olacaktır. Buda hastanın genel durumunu zora sokar. Bu işlem ne kadar erken olursa, hasta için pozitif yönde o kadar çabuk bir gelişme olur. Ayrıca ciğerde  oluşan balgam, açılan bu delikten aspire edilebildiğinden hastaya büyük  rahatlık sağlar.

Buraya kadar sizlere bu işlemle alakalı kısaca bilgi vermeye çalıştım. Şimdiyse bizim bu operasyonla tanışma sürecimizi ve sonrasını aktaracağım. Annem beyin kanaması sonucu 5 ay yoğun bakımda yatmak zorunda kaldı. Bunun 4 ayını koma halinde geçirdi. Ve ilk günden itibaren solunum destek ünitesine bağlandı ve çıktığı son güne kadar bu destek ünitesinden (arada bir kısa süreli denemeler olmasına karşın) çıkartılamadı. Hasta yakınları için bu süreçte çok zor kararların altına imza atması istenir. Çünkü yoğun bakım hastalarının durumu saatlik değil dakikalık değişimler gösterebilir. Bir anda kalp krizi, , verilen ilaca duyarlılık, solunumda ve kalp ritminde ani bozukluk, tansiyonda ve şekerde riskli dalgalanmalar gibi. Zaten bir hasta yoğun bakım tedavisi altındaysa, o hastanın yakınları meydana gelebilecek her duruma hazırlıklı olmalı ve metanetlerini asla yitirmemelidir. Bu süreçte doktorlar bütün olasılıkları, gelişecek komplikasyonları size en açık şekilde anlatır ki, olası kötü bir durumla karşılaşılırsa eğer, hazırlıklı olabilesiniz diye.

Saydığım komplikasyonlar kadar kötü başka bir durum ise hastane enfeksiyonudur. Hastaneler ve özellikle yoğun bakım üniteleri çok fazla dezenfekte ortamlar olduklarından, en küçük bir mikrop veya virüs daha kolay yayılabiliyor. Birde yoğun bakımda birden fazla hasta bulunuyorsa riskin boyutu tabi ki biraz daha artıyor. Çünkü birinde bulunan virüsün bir diğerine geçme olasılığı oldukça yüksek.

Benim annem nöroşirürji yoğun bakım ünitesinde yattı. Bulunduğu yoğun bakım ünitesi 10 yatağın altına düşmeden bazı zamanlarda 13 yatağa kadar ulaşıyordu. Tabi ki yatak sayısı arttıkça aralara sedyeler ilave ediliyor, hastaların bir birlerine olan mesafeleri dahada yakınlaşmak zorunda kalıyordu. Annem yoğun bakım enfeksiyonunu çok kısa sürede kaptı ve normalde ciğerlerinde hiç bir problem olmamasına karşın zatürre oldu. Zaten yatan hastalar için kaçınılmaz hastalıklardan biriside zatürre dir. Ak ciğerler kendi başına solunum yapamadığından, balgam üretmeye başlıyor ve en ufak bir enfeksiyonla dahi  bu hastalık ortaya çıkıyor. Vücut kendi fonksiyonlarını kendi sağlayamadığından, koma halinde ki hastanın bilinci de olmadığı için bu hastalıkla savaşması çok zor. Bu sebepten dolayıda iyileşme süreci ya çok uzun oluyor yada ne yazık ki hiç gerçekleşmeye biliyor.

Biz 5 aylık yoğun bakım sürecinin 2. ayında tanıştık trakeostomiyle. Yoğun bakımda hastanız varsa bu öyle değişik bir psikolojidir ki, hem hastanız iyileşsin diye ne gerekiyorsa yapılsın istersiniz. Hemde yapılacak şeyler size sunulduğunda risklerini de düşünerek acaba der ikilemde kalırsınız. Çünkü yapılacak işlem için sizden imza istenir ve belkide kendi imzanızla hastanız için kötü bir son hazırlaya bilirsiniz. Benim için ömrümün en zor anları sıralamasında bu imzalar ilk sıraya oturur. Aslında normalde en fazla iki hafta solunuma bağlanan bir hastaya trakeostomi açılması gerekirmiş. Bizim hastamız için bu işlem çok geç kaldı. Bu durum doktorların ihmali mi, yoksa hastadan zaten umut yok zamana bırakalım umursamazlığımı bilemiyorum.

Bize de ilk bu işlem söylendiğinde boğazı delinecek sözü çok rahatsız edici geldi. Kafada bir sürü soru öylemi kalacak, ya konuşamazsa, nasıl yemek yiecek, konuşsa bile robot gibi mi konuşacak? Bu ve benzeri bir sürü soru. Daha sonra biraz araştırarak çokta korkulacak bir durum olmadığını anladık ve imzayı attık. Gerçekten de hasta için yapılması gereken bir durum. Hatta ne kadar erken yapılırsa hasta için o kadar olumlu sonuç veren bir işlem.  Ağızdan solunuma bağlıyken annemin yanına girdiğimde, koca koca hortumlardan yüzünü görmek, ona dokunmak  ve öpmek çok zor oluyordu. Hastanızı bu şekilde gördüğünüzde ister istemez empati yaparak, o hortumların sizin boğazınızdan aşağı indiğini düşünmeniz çok kötü ve acı verici hissettiriyor. Hele ki o yatakta savunmasız şekilde yatan kişi sizin canınız ise, acınız katlanarak artıyor. 

Ama trakeostomi işleminden sonra hem hastanızın daha rahat bir pozisyonda olduğunu görüryorsunuz, hemde görsel olarak görüntü ilkine göre daha motive edici oluyor. Yani bu işlemden korkmayın, hatta doktorunuz bizimki gibi geç kaldıysa siz kendiniz böyle bir talepte bulunun. Elbetteki her işlem gibi biraz risk barındırıyor, ama müsbet yönde sonuç alma olasılığınızın daha fazla olacağı gerçeğini de unutmayın.

Bir sonraki yazımda trakeostomisi olan hastaya bakım ve aspirasyon işlemini anlatacağım. daha sonra linkini buradan paylaşacağım geçmiş olsun.

The post Nefesin kesildiği yerde Trakeostomi first appeared on ZübeyDeli.