Oruç sadece Müslümanlara has bir ibadet biçimi değildir. Bunun en büyük delili “Oruç sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılınmıştır” (bakara 183) ayetidir. Buradan anlaşılacağı üzere, oruç ibadeti Hristiyanlar, Museviler ve diğer farklı bir çok inanç sisteminde mevcuttur. Fakat bu inanışların içerisinde bulunan oruç ibadeti İslam dininin emrettiği şeklinden biraz daha farklıdır. Bu oruç şekillerini başlıklar altında biraz daha açalım.

Hristiyanlıkta Oruç:

Hristiyanlık inancında oruç farzdır. Kilisenin üçüncü emri olarak geçer. Bu inanışı göre oruç perhizle aynı anlamı taşır. Hristiyanlıkta 1966 yılında yazılı Roma karar namesiyle oruç yaşı 21’den 60’a kadar olarak belirlenmiştir. İki oruç çeşidi bulunmaktadır. Biri Okaristi  yani şükran orucu, diğeri ise Ekleziyastik yani kilise orucudur. Bu iki oruç türünü de Katolikler tutar. Hristiyan inancına göre Hz. İsa çarşamba günü ele verilmiş, cuma günü çarmıha gerilmiş ve cumartesi günü gömülmüştür. Bu günlerin kendilerine ifade ettikleri durumlar bakımından oruçlarını bu günlerde tutarlar. Paskalya bayramı öncesi de iki gün oruç tutarlar. Bunların dışında Katolik ve Ortodoksların büyük perhiz adını verdikleri 40 günlük bir oruçları bulunmaktadır. Oruç tutan bir Hristiyan Müslümanların aksine tamamen yeme içmeden kendini soyutlamaz, belirli yiyecekler, alkol ve cinsi münasebetten sakınarak orucunu tutar. İncil’de  oruçla alakalı ayetlerden biri şöyledir; “Öyle ki, insanlara değil, gizlide olan Babanız’a oruçlu görünesiniz. Gizlilik içinde yapılanı gören Babanız sizi ödüllendirecektir”. Bu ayet Rabbi hoşnut edecek oruç türünden bahsetmektedir.

Musevilikte Oruç:

Yahudilik inancına göre oruç, nefsi terbiye etme, yas tutma, bazende Allah’a yaklaşma anlamına gelir. Tevrat’a göre Musa a.s. Tur Dağında 40 gün 40 gece kalmış ve bu süreyi oruçlu geçirmiştir. Buna istinaden tuttukları orucu yatsıdan sonra dahi bozmazlar. Bazı Müslümanlar oruçla ilgili ayetler nazil olana kadar yahudiler gibi oruç tutmuşlardır.

Yahudiler Allah’ın kendilerine felaket verdiğini düşündükleri dönemde sürekli oruç tutarlar. Babil döneminde oruç üzüntü ve yas tutmanın sembolüydü. Yahudilikte oruç yaşı çocuğun 12 yaşına bir ay kala başlar. En önemli oruç çeşidi, Yom Kimpur yani kefaret orucudur. Bu orucun süresi yaklaşık 25 saattir. 19 Nisanda başlar ve bir hafta sürer. Yahudiler bugünde pişmanlıklarını dile getirir ve Allah’ın da kendilerini bağışladığına inanırlar. Oruçlu oldukları süre boyunca; yemez içmez, deri elbise giymez, yağ sürmez ve cinsi münasebette bulunmazlar.

Bu iki semavi inancın yanı sıra farklı bir çok inanış biçiminde de oruç yer almaktadır. Örneğin Budizm’de Nirvanaya ulaşmanın yolu zevkleri terk etmekten yani oruçtan geçmektedir. Hinduizmde nefsi terbiye etmek için yılın belirli zamanlarında perhiz şeklinde oruç tutulur. Taoizimdeyse oruç, sağlığı koruma ve yaşlanmayı geciktirmek için uygulanmaktadır. Bütün inanışların oruç ibadetini yapmalarındaki maksat, insan nefsini terbiyeyi amaçladığını görmekteyiz.

The post Diğer İnanışlarda Oruç first appeared on ZübeyDeli.

İslam dini oruç ibadetini beş temel şarttan biri olarak farz kılmasına karşın oruç tutacak kişilerde de bazı şartlar aramaktadır. Bu şartlar kendisinde bulunmayan kişiden oruç ibadeti düşer. Peki bu şartlar nelerdir?

• Buluğ çağına ermiş olmak.

Yani oruç tutacak kişinin, ergenlikten çıkıp yetişkinliğe geçmiş olması gerekmektedir. İslam dini bütün ibadetlerin sorumluğunu bu çağdan sonra başlatmaktadır.

• Akıl sahibi olmak (oruca engel akli bir rahatsızlığı bulunmamak).

Kişinin ibadetlerden mesul tutula bilmesi için aradan bir başka şart ise akıllı olmasıdır. Çünkü akli melekelerini yerine getiremeyen bir kimseden, ibadet sorumluluğu düşer. Eğer kişinin bu şekilde bir sağlık problemi var ise, oruç ibadeti kendisinin üzerinden farz olmaktan çıkar.

• Sağlıklı olmak.

Oruç tutacak kişinin oruca engel bir hastalığının bulunması durumu. Bu durumda gerçekten ehil bir doktorun oruç tutmanın kişiye zarar vereceği teşhisini koymasıyla oruç farziyeti düşer. Çünkü İslam dininde ibadetlerin maksadı kişiye eziyet etmek değildir.  Sağlık problemi dolayısıyla orucunu tutamayan kişinin haline bakılır; eğer hastalığı sadece bir dönemlik ise yani daha sonra iyileşme ihtimali bulunuyorsa, orucunu tutmaz daha sonra gününe gün kaza eder. Ama eğer hastalık süresi olmayan bir rahatsızlık ise, yani geçmesi mümkün olmayan bir hastalıksa, o zaman kişi oruç tutmaz bunun için oruç fidyesi öder. Oruç fidyesi; Ramazan ayı boyunca fitir sadakası miktarını her gün bir fakire yada toplu olarak aynı fakire vermektir. Kişi orucunu tutamaz buna karşılık fidyesini ödese ve daha sonra oruç tutacak sağlığa kavuşursa tutamadığı oruçları tekrardan tutması gerekir. Çünkü farza engel olacak durumlar ortadan kalkmıştır.

• Mukim olmak

Yani kendi vatanında olmak yolcu olmamak. Kişi bulunduğu memleketten 90 km. mesafede başka bir yere yola çıkmasıyla beraber seferi sayılır. Böyle bir durumda oruç tutmama gibi bir kolaylık tanınmaktadır. Ancak bunun kurallarına riayet etmek şarttır. Oruçlu olsa dahi yola çıktıktan sonra, orucun kendisine zarar vereceğini düşünüp orucunu bozsa kefaret gerekmez, ancak sonra gününe gün kaza eder. Yalnız orucunu bozabilmesi için yola çıkmış olması şartı vardır. Oruç zor geldiğinden sebebi olmadığı halde sefere çıkıp orucunu bozsa günahkar olur.  Seferi olduğu halde orucuna devam ederse bunda bir sakınca yoktur, tabi ki daha faziletlidir. Kişi vatanına döndükten sonra Ramazan ayı içinde tutmadığı günleri daha sonra gününe gün kaza etmelidir. Çünkü seferi olmak farziyetin kuldan düşmesine sebep değildir.

• Hayız (regli) ve lohusalık hallerinin olmaması.

Kadının bu hallerden temiz olması. Bu durumlar kadının elinde olmadığından, bu haller kendisinde meydana geldiği vakitte orucu bırakmalıdır. Oruçlu ise hayızlı olma halinde orucunu bozabilir. Daha sonra tutamadığı günler adedince kaza eder.

The post Kimler Oruç tutmalı? first appeared on ZübeyDeli.

Oruç; Farsça bir kelimedir. Kelimenin aslı “günlük” anlamına gelen “ruze”dir. Önceleri “oruze” olarak kullanılan bu kelime, daha sonra dilimize oruç şeklinde geçmiştir. Arapçada ise oruç “savm” demektir. Savmın kelime anlamı; yemek içmekten korunmak, hareketsiz kalmak, ve her şeyden vazgeçmektir.

İbadet olarak; sağlıklı ve engelli bulunmayan her aklı başında Müslümanın, imsak vaktinden iftar vaktine kadar yeme içme ve her türlü cinsi münasebetten bedenini sakındırmasıdır.

İslam dininde oruç, beş temel şarttan bir tanesidir. Hicretin 18. ayının başlarında şaban ayında aşağıdaki ayetin nazil olmasıyla beraber farz kılınmıştır.

“Ey îmân edenler! Oruç, sizden evvelki ümmetlere farz kılındığı gibi size de farz kılındı – tâ ki günahtan sakınıp takvâya eresiniz. O Ramazan ayı ki, insanlara doğru yolu gösteren, apaçık hidâyet delillerini taşıyan ve hak ile bâtılın arasını ayıran Kur’ân, o ayda indirilmiştir. Kim bu aya erişirse orucunu tutsun. Bu ayda hasta olan veya yolda bulunan, tutamadığı günler kadar, başka günlerde oruç tutsun. Allah sizin için kolaylık ister, zorluk istemez. Tâ ki güçlük çekmeden oruç günlerinizi tamamlayın, sizi doğru yola iletmesinden dolayı Allah’ı tekbir ve tâzim edin – böylece Onun nimetlerine şükretmiş olursunuz” (Bakara 183-185)

Oruç bir ibadet, bir yöneliş, sevgiliye duyulan şükranın bir göstergesi olmakla beraber, aynı zamanda bir arınmadır. Ruhu, bedeni, dili ve kalbi eş zamanlı olarak temizlemektir.  Oruç tutan kişi bir yönelişe doğru ilerler. Mutlak kudretin kendisine emir buyurmuş olduğu bu vazifeyi ifa, kişiyi huzura doğru emin adımlarla götürür.

Oruçta ki maksat, hem açın halini anlama ve hemde sayısız sunulan nimetlerin şükrünü edadır. İnsan yer içer olduğu zamanlarda, elinin altında bulunan nimetlerin farkında olmadığından, oruçla beraber nimetler gözünün önünde olduğu halde dokunmayarak tefekküre dalar. Burada yüce yaratıcının karşısında acziyetini bir kez daha kabul ederek nefisini terbiye eder.

Allah’ın Kulunun aç kalmasına ihtiyacı var mı?

Allah kulunun hiçbir ibadetine ihtiyaç duymaz. Onun kudretinin ve sonsuz varlığının, yarattığı hiçbir şeye ihtiyacı olmadığı gibi, yarattıklarının ibadetlerine de ihtiyacı yoktur. Muhakkak koyduğu emir ve yasaklar kulun hem bu dünyasını ve hemde ahiretini güzelleştirmek içindir.

İbadet insanın Allah’ın kendisine verdiği nimetlere bir teşekkür göstergesidir. Düşünün ki bir hasta doktora gitse ve doktor onun hastalığı için kendisine gerekli olan ilaçları verse, o hasta dönüp doktora bu ilaçlara senin ihtiyacın olduğu için bana verdin diyebilir mi? Kulda hiçbir ibadeti için haşa Allah’ın buna ihtiyacı var diyemez.

Sadece aç kalmakla oruç tutulur mu?

Oruç ibadetini yerine getiren kişi, sadece midesini aç bırakarak bu ibadeti yerine getirmez. Orucu bütün bedeni ve ruhuyla beraber tutmalıdır. Oruç, her ne kadar şekli bir ibadet olsa da  aslında manevi bir ibadettir. Kişi dilini kötü sözlerden muhafaza ederek diline, kalbini hasetten temizleyerek kalbine, gözünü haramdan sakınarak gözüne, kulaklarını kötü her türlü ses ve gıybetten sakınarak kulaklarına, kendini şehvetten sakınarak tüm nefsine oruç tutturmalıdır ki, orucun esas manasına ere bilsin.

Kişi oruç ibadetinin aslına ve anlattıklarına erdiği müddetçe, lezzetine varacak ve vardıkça da Rab’ine muhabbeti katlanarak artacaktır. 

The post Oruç Nedir? first appeared on ZübeyDeli.